(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.204. అధ్యాయః 204
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి మనుబృహస్పతిసంవాదానువాదసమాపనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

మనురువాచ। 12-204-0x(6050)(73061)
`తదేవ సతతం మన్యే న శక్యమనువర్ణితుం।
యథా నిదర్శనం వస్తు న శక్యమనుబోధితుం॥ 12-204-1(73062)
యథాహి సారం జానాతి న కథంచన సంస్థితం।
పరకాయచ్ఛవిస్తద్వద్దేహేఽయం చేతనస్తథా॥ 12-204-2(73063)
వినా కాయం న సా చ్ఛాయా తాం వినా కాయమస్త్యుత।
తద్వదేవ వినా నాస్తి ప్రకృతేరిహ వర్తనం॥ 12-204-3(73064)
ఇదం వై నాస్తి నేదమస్తి పరం వినా।
జీవాత్మనా త్వసౌ ఛిన్నస్త్వేష చైవ పరాత్మనా॥ 12-204-4(73065)
తత్తవేతి విదుః కేచిదతథ్యమితి చాపరే।
ఉభయం మే మతం విద్వన్ముక్తిహేతౌ సమాహితం॥ 12-204-5(73066)
విముక్తైశ్చ మృగః సోఽపి దృశ్యతే సంయతేంద్రియః।
సర్వేషాం న హి దృశ్యో హి తటిద్వత్స్ఫురతి హ్యసౌ॥ 12-204-6(73067)
బ్రాహ్మణస్య సమాదృశ్యో వర్తతే సోఽపి కిం పునః।
విద్యతే పరమః శుద్ధః సాక్షిభూతో విభావసుః॥ 12-204-7(73068)
శ్రుతిరేషా తతో నిత్యా తస్మాదేకః పరో మతః।
న ప్రయోజనముద్దిశ్య చేష్టా తస్య మహాత్మనః॥ 12-204-8(73069)
తాదృశోస్త్వితి మంతవ్యస్తథా సత్యం మహాత్మనా।
నానాసంస్థేన భేదేన సదా గతివిభేదవత్।
తస్య భేదః సమాఖ్యాతో భేదో హ్యస్తి తథావిధః॥ 12-204-9(73070)
ఏవం విద్వన్విజానీహి పరమాత్మానమవ్యయం।
తత్తద్గుణవిశేషేణ సంజ్ఞానామనుసంయుతం॥ 12-204-10(73071)
సర్వేశ్వరః సర్వమయః స చ సర్వప్రవర్తకః।
సర్వాత్మకః సర్వశక్తిః సర్వకారణకారణం॥ 12-204-11(73072)
సర్వసాధారణః సర్వైరుపాస్యశ్చ మహాత్మభిః।
వాసుదేవేతి విఖ్యాతస్తం విదిత్వాఽశ్నుతేఽమృతం॥' 12-204-12(73073)
యదా తే ప·ంచభిః పంచ యుక్తాని మనసా సహ।
అథ తద్ద్రక్ష్యతే బ్రహ్మ మణౌ సూత్రమివార్పితం॥ 12-204-13(73074)
తదేవ చ యథా సూత్రం సువర్ణే వర్తతే పునః।
ముక్తాస్వథ ప్రవాలేషు మృన్మయే రాజతే తథా॥ 12-204-14(73075)
తద్వద్గోఽశ్వమనుష్యేషు తద్వద్ధస్తిమృగాదిషు।
తద్వత్కీటపతంగేషు ప్రసక్తాత్మా స్వకర్మభిః॥ 12-204-15(73076)
యేనయేన శరీరేణ యద్యత్కర్మ కరోత్యయం।
తేనతేన శరీరేణ తత్తత్ఫలముపాశ్నుతే॥ 12-204-16(73077)
యథా హ్యేకరసా భూమిరోషధ్యర్థానుసారిణీ।
తథా కర్మానుగా బుద్ధిరంతరాత్మాఽనుదర్శినీ॥ 12-204-17(73078)
జ్ఞానపూర్వోద్భవా లిప్సా లిప్సాపూర్వాభిసంధితా।
అభిసంధిపూర్వకం కర్మ కర్మమూలం తతః ఫలం॥ 12-204-18(73079)
ఫలం కర్మత్మకం విద్యాత్కర్మ జ్ఞేయాత్మకం తథా।
జ్ఞేయం జ్ఞానాత్మకం విద్యాజ్జ్ఞానం సదసదాత్మకం॥ 12-204-19(73080)
`తదేవమిష్యతే బ్రహ్మ సంఖ్యానాద్వినిభిద్యతే।'
జ్ఞానానాం చ ఫలానాం చ జ్ఞేయానాం కర్మణాం తథా।
క్షయాంతే యత్ఫలం విద్యాజ్జ్ఞానం జ్ఞేయప్రతిష్ఠితం॥ 12-204-20(73081)
మహద్ధి పరమం భూతం యుక్తాః పశ్యంతి యోగినః।
అబుధాస్తం న పశ్యంతి హ్యాత్మస్థం గుణబుద్ధయః॥ 12-204-21(73082)
పృథివీరుపతో రూపమపామిహ మహత్తరం।
అద్భ్యో మహత్తరం తేజస్తేజసః పవనో మహాన్॥ 12-204-22(73083)
పవనాచ్చ మహద్వ్యోమ తస్మాత్పరతరం మనః।
మనసో మహతీ బుద్ధిర్బుద్ధేః కాలో మహాన్స్మృతః॥ 12-204-23(73084)
కాలాత్స భగవాన్విష్ణుర్యస్య సర్వమిదం జగత్।
నాదిర్న మధ్యం నైవాంతస్తస్య దేవస్య విద్యతే॥ 12-204-24(73085)
అనాదిత్వాదమధ్యత్వాదనంతత్వాచ్చ సోఽవ్యయః।
అత్యేతి సర్వదుఃఖాని దుఃఖం హ్యంతవదుచ్యతే॥ 12-204-25(73086)
తద్బ్రహ్మ పరమం ప్రోక్తం తద్ధామ పరమం పదం।
తద్గత్వా కాలవిషయాద్విముక్తా మోక్షమాశ్రితాః॥ 12-204-26(73087)
గుణేష్వేతే ప్రకాశంతే నిర్గుణత్వాత్తతః పరం।
నివృత్తిలక్షణో ధర్మస్తథాఽఽనంత్యాయ కల్పతే॥ 12-204-27(73088)
ఋచో యజూంషి సామాని శరీరాణి వ్యపాశ్రితాః।
జిహ్వాగ్రేషు ప్రవర్తంతే యత్నసాధ్యావినాశినః॥ 12-204-28(73089)
న చైవమిష్యతే బ్రహ్మ శరీరాశ్రయసంభవం।
న యత్నసాధ్యం తద్బ్రహ్మ నాదిమధ్యం న చాంతవన్॥ 12-204-29(73090)
ఋచామాదిస్తథా సాంనాం యజుషామాదిరుచ్యతే।
అంతశ్చాదిమతాం దృష్టో న త్వాదిర్బ్రహ్మణః స్మృతః॥ 12-204-30(73091)
అనాదిత్వాదనంతత్వాత్తదనంతమథావ్యయం।
అవ్యయత్వాచ్చ నిర్దుఃఖం ద్వంద్వాభావస్తతః పరం॥ 12-204-31(73092)
అదృష్టతోఽనుపాయాచ్చ ప్రతిసంధేశ్చ కర్మణః।
న తేన మర్త్యాః పశ్యంతి యేన గచ్ఛాంత తత్పదం॥ 12-204-32(73093)
విషయేషు చ సంసర్గాచ్ఛాశ్వతస్య చ సంశయాత్।
మనసా చాన్యదాకాంక్షన్పరం న ప్రతిపద్యతే॥ 12-204-33(73094)
గుణాన్యదిహ పశ్యంతి తదిచ్ఛంత్యపరే జనాః।
పరం నైవాభికాంక్షంతి నిర్గుణత్వాద్గుణార్థినః॥ 12-204-34(73095)
గుణైర్యస్త్వవరైర్యుక్తః కథం విద్యాద్గుణానిమాన్।
అనుమానాద్ధి గంతవ్యం గుణైరవయవైః పరం॥ 12-204-35(73096)
సూక్ష్మేణ మనసా విద్మో వాచా వక్తుం న శక్నుమః।
మనో హి మనసా గ్రాహ్యం దర్శనేన చ దర్శనం॥ 12-204-36(73097)
జ్ఞానేన నిర్మలీకృత్య బుద్ధిం బుద్ధ్యా మనస్తథా।
మనసా చేంద్రియగ్రామమక్షరం ప్రతిపద్యతే॥ 12-204-37(73098)
బుద్ధిప్రహీణో మనసా సమృద్ధ
స్తథాఽనిరాశీర్గుణతాముపైతి।
పరం త్యజంతీహ విలోభ్యమానా
హుతాశనం వాయురివేంధనస్థం॥ 12-204-38(73099)
గుణాదానే విప్రయోగే చ తేషాం
మనః సదా విద్ధి పరావరాభ్యాం।
అనేనైవ విధినా సంప్రవృత్తో
గుణాదానే బ్రహ్మ శరీరమేతి॥ 12-204-39(73100)
అవ్యక్తాత్మా పురుషోఽవ్యక్తకర్మా
సోఽవ్యక్తత్వం గచ్ఛతి హ్యంతకాలే।
తైరేవాయం చేంద్రియైర్వర్ధమానై
ర్గ్లాయద్భిర్వా వర్తతేఽకామరూపః॥ 12-204-40(73101)
సర్వైరయం చేంద్రియైః సంప్రయుక్తో
దేహం ప్రాప్తః యంచభూతాశ్రయః స్యాత్।
న సామర్థ్యాద్గచ్ఛతి కర్మణేహ
హీనస్తేన పరమేణావ్యయేన॥ 12-204-41(73102)
పృథ్వ్యా నరః పశ్యతి నాంతమస్యా
హ్యంతశ్చాస్యా భవితా చేతి విద్ధి।
పరం న యాతీహ విలోభ్యమానో
యథా ప్లవం వాయురివార్ణవస్థం॥ 12-204-42(73103)
దివాకరో గుణముపలభ్య నిర్గుణో
యథా భవేదపగతరశ్మిమండలః।
తథాం హ్యసౌ మునిరిహ నిర్విశేషవాన్
స నిర్గుణం ప్రవిశతి బ్రహ్మ చావ్యయం॥ 12-204-43(73104)
అనాగతం సుకృతవతాం పరాం గతిం
స్వయంభువం ప్రభవనిధానమవ్యయం।
సనాతనం యదమృతమవ్యయం ధ్రువం
నిచాయ్య తత్పరమమృతత్వమశ్నుతే॥ ॥ 12-204-44(73105)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి చతురధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 204॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-204-16 యేనయేన పిత్ర్యేణ దైవేన గాంధర్వేణ ప్రాజాపత్యేన వా ప్రాప్యేణ హేతుభూతేన యస్య యస్య దేహస్య ప్రాప్త్యర్థమిత్యర్థః। యద్యత్కర్మ యజ్ఞాదికం॥ 12-204-33 శాశ్వతస్య దర్శనాత్ ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-204-40 యో వ్యక్తత్వం గచ్ఛతి బ్రహ్మభూయః। సుపుష్పితైః కర్మభిరిద్ధ్యమానః సాయందివో వర్తతే కర్మరూపః ఇతి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.